2. เจ้าสาวกระซิบบอกตัวเลขที่ฝ่ายชายจ่ายไหว
หลังจากรู้ตัวเลขที่คุณพ่อคุณแม่ฝ่ายหญิงพอใจแล้ว ให้ทางเจ้าบ่าวกลับมาประเมินว่าจากช่วงระดับตัวเลขที่จ่ายไหว ตัวเลขตรงไหนที่พวกท่านน่าจะพอใจ ก็ให้ทางเจ้าสาวแอบกระซิบทางคุณพ่อคุณแม่ไปว่าเจ้าบ่าวมีกำลังจ่ายประมาณเท่านี้นะ แล้วดูท่าทีของท่านว่าจะโอเคไหม

โดยเคล็ดลับในการเจรจาต่อรอง บรู๊คแนะนำว่าให้เผยตัวเลขที่ฝ่ายชายพอใจจะจ่ายเป็นตัวเลขที่น้อยที่สุดก่อน (แต่ก็ยังดูสมฐานะ ไม่ดูน้อยจนเกินไป) แล้วจึงค่อยปรับมูลค่าตามท่าทีของพวกท่าน และในขณะเดียวกันหากคุณเป็นคุณพ่อคุณแม่ของฝ่ายหญิง คุณก็สามารถบอกตัวเลขที่คุณพอใจมากที่สุดก่อนได้เช่นกัน

สินสอดเท่าไหร่ จึงจะเหมาะสม
สำหรับคู่บ่าวสาวที่กำลังมองเรื่องการแต่งงานแบบมีสินสอด ผู้หญิงหลายคนอาจไม่รู้ว่าควรเรียกสินสอดเท่าไหร่ดี หรือฝ่ายชายที่ไม่รู้ว่าสินสอดมากแค่ไหนถึงเหมาะสม เรามีข้อแนะนำมาฝาก

– ตกลงให้ชัดเจน มีตัวเลขในใจให้บอก เพื่อทำความตกลงร่วมกันว่าจำนวนสินสอดที่ฝ่ายหญิงตั้งใจเรียกนั้นเหมาะสมหรือไม่ ทั้งสองฝ่ายควรพูดคุยกันให้ชัดเจน หากฝ่ายหญิงมีตัวเลขในใจอยู่แล้วก็ควรบอกตรง ๆ และควรเป็นตัวเลขอยู่ในขอบเขตที่ฝ่ายชายสามารถจ่ายไหว อย่างไรก็ตาม ควรเตรียมใจรับการต่อรองด้วย

– สมฐานะครอบครัวของทั้งสองฝ่าย ควรพิจารณาทั้งหน้าที่การงานของทั้งฝ่ายเจ้าบ่าวและเจ้าสาว รวมไปถึงพ่อแม่ของบ่าวสาวด้วย นอกจากนี้ควรมองไปถึงการศึกษาของฝ่ายเจ้าสาว การอบรมเลี้ยงดู เพื่อตีเป็นค่าสินสอดที่เหมาะสม

เนื่องจาก “สินสอด” ไม่มีราคาทางตลาด ภศุ (2549) จึงใช้แบบจำลองเฮดโดนิค (Hedonic Pricing Model: HPM) เข้ามาอธิบาย โดยเป็นการผนวกเอาตัวแปรคุณลักษณะต่างๆ ของฝ่ายชาย และฝ่ายหญิงเข้ามาวิเคราะห์แทนที่จะเป็นตัวแปรของตลาด เพราะหาข้อมูลไม่ได้ และคู่บ่าวสาวก็ถือเป็นผู้ร่วมต่อรองราคาซึ่งกันและกัน

“มูลค่าของสินสอด” ภายหลังจากการต่อรองของทั้งสองฝ่ายจะอยู่ที่ระดับ “ราคาดุลยภาพ” (Equilibrium Price) [ในงานของภศุ มูลค่าและราคาของสินสอดเป็นสิ่งเดียวกัน] ขณะที่ “มูลค่าสินสอดที่ฝ่ายชายเต็มใจจะจ่าย” (Willingness to Pay) ก็จะไม่ได้จำเป็นต้องมีค่าเท่ากันกับ “มูลค่าสินสอดที่ฝ่ายหญิงพึงจะรับ” (Willingness to Accept) โดยแบบจำลองแยกวิเคราะห์ได้

แต่การแต่งงานที่ฝ่ายหญิงและฝ่ายชายไม่ได้เป็นผู้เลือกเองนี้ก็ทำให้เกิดความเสี่ยงต่อครอบครัวฝ่ายหญิงเพราะไม่ได้เกิดขึ้นจากความรัก หากตกลงจะแต่งงานกันแต่ท้ายที่สุดฝ่ายชายยกเลิกงานแต่ง ก็จะทำให้ฝ่ายหญิงเป็นหม้ายขันหมากที่เสียเวลาและโอกาสจะได้แต่งงานกับลูกชายของบ้านอื่น

เพื่อจะจัดการกับความเสี่ยงตรงนี้ ครอบครัวของฝ่ายหญิงจึงต้องเรียกร้องสินสอดเพื่อเป็นเครื่องหมั้นหมายเอาไว้ก่อนว่าฝ่ายชายจะแต่งงานด้วยจริงๆ อย่างน้อยถ้ายกเลิกงานแต่งในภายหลัง ครอบครัวฝ่ายหญิงก็ยังสามารถเก็บหลักประกันเอาไว้ได้นั่นเองค่ะ

สินสอด มีลักษณะอย่างไร
สินสอด คือ สิ่งที่ฝ่ายชายกับฝ่ายหญิงทำสัญญาตกลงจะมอบให้กันก่อนที่จะมีพิธีแต่งงาน ซึ่งสินสอดจะเข้าไปประกอบเป็นหนึ่งในของหมั้นในช่วงการทำพิธี โดยมีลักษณะดังนี้

1. ต้องเป็นทรัพย์สิน เช่น เงิน หรือทรัพย์สินต่าง ๆ อย่างที่ดิน อสังหาริมทรัพย์ รถยนต์ เครื่องเพชร-ทองก็ได้เช่นเดียวกัน ซึ่งเป็นของที่ฝ่ายเจ้าบ่าวสัญญาว่าจะให้ โดยไม่ต้องให้ในวันทำพิธีก็ได้ สามารถนำมาให้ภายหลังได้

2. ฝ่ายชายต้องมอบให้บิดามารดา หรือผู้ปกครองของฝ่ายหญิงเท่านั้น คนอื่น ๆ ไม่มีสิทธิ์เรียกหรือรับสินสอดเอาไว้

คำว่า สินสอด ตามความหมายของสำนักงานราชบัณฑิตยสภาคือ “เงินที่ฝ่ายชายมอบให้แก่บิดามารดาของหญิงที่ตนขอแต่งงานด้วย โบราณเรียกว่า ค่าน้ำนมข้าวป้อน” โดยการมอบสินสอดนั้น มอบเพื่อขอบคุณที่เลี้ยงดูฝ่ายเจ้าสาว เป็นการตอบแทนพ่อแม่ของฝ่ายเจ้าสาวที่ยอมยกลูกสาวให้ อีกทั้งยังเป็นหลักประกันความมั่นคงของทางฝ่ายชายว่าจะสามารถเลี้ยงดูเจ้าสาวได้ หรือหากต้องเลิกรากัน ก็ยังมีค่าสินสอดนี้ไว้ให้ฝ่ายหญิงเลี้ยงดูตัวเอง

พิธีการสู่ขอ
เฒ่าแก่จะไปพบพ่อแม่หรือผู้ปกครองของฝ่ายหญิง เพื่อทำการเจรจาสู่ขอ สมัยโบราณต้องมีการเลียบเคียงด้วยวาจาอันไพเราะ ดังนี้
“ได้ยินมาว่า บ้านนี้มีฟักแฟงแตงเต้าดกงาม ก็ใคร่จะมาขอพันธุ์ไปเพาะปลูกบ้าง” หากทางฝ่ายหญิงทราบล่วงหน้าอยู่แล้ว ในวันที่เฒ่าแก่ฝ่ายชายจะมาเจรจาสู่ขอ จะมีการจัดบ้านและแต่งตัวให้สวยงามเป็นพิเศษ หรืออาจมีการจัดเตรียมอาหารไว้เลี้ยงฉลองกันตามธรรมเนียม
หลังจากการเจรจาผ่านไปได้ด้วยดี โดยตกลงเรื่องสินสอดทองหมั้น และการหาฤกษ์ยามสำหรับจัดพิธี สมัยก่อน พ่อแม่ฝ่ายหญิงจะไม่ยกลูกสาวให้โดยง่ายในการเจรจาสู่ขอครั้งแรก อาจผัดผ่อน เพื่อจะสืบประวัติฝ่ายชาย และถามความสมัครใจจากฝ่ายหญิงก่อน หรือขอวันเดือนปีเกิดของฝ่ายชายไว้เพื่อผูกดวงตรวจดูเสียก่อน แต่ถ้าฝ่ายหญิงปฏิเสธการสู่ขอ สามารถยกเหตุเรื่องดวงชะตาของทั้งสองฝ่ายไม่สมพงศ์กันมาเป็นข้ออ้างได้ เพื่อเป็นการถนอมน้ำใจซึ่งกัน หากเป็นในปัจจุบัน การเจรจาสู่อาจตกลงกันได้เลยในครั้งแรก เพราะพ่อแม่ฝ่ายหญิงได้รู้จักฝ่ายชายมาบ้างแล้ว

– สินสอดเจ้าบ่าวคือสินสอดงานแต่งที่มอบให้เจ้าบ่าวก็คล้ายคลึงกับสินสอดเจ้าสาว ต่างกันที่เป็นทรัพย์สินที่มอบให้กับฝ่ายชายหรือครอบครัวของฝ่ายชาย สาเหตุที่ต้องมีสินสอดเจ้าบ่าวเพราะบางประเทศครอบครัวฝ่ายหญิงจะเป็นผู้สู่ขอฝ่ายชายเช่น อินเดียที่มีการมอบสินสอดให้เจ้าบ่าวเพราะถือว่าเจ้าบ่าวจะเป็นผู้ดูแลเจ้าสาวต่อไปในอนาคต นอกจากนี้ยังมีการมอบสินสอดให้เจ้าบ่าวในประเทศเอเชียใต้อื่นๆ เช่นปากีสถาน สำหรับฝั่งยุโรปแต่เดิมการมอบสินสอดจะเป็นทรัพย์สินติดตัวให้กับฝ่ายหญิงเพื่อเป็น “สินเดิม” ติดตัวไปก่อนแต่งงาน

– เสร็จแล้วคุณแม่เจ้าสาวจะอนุญาติให้เจ้าบ่าวไปรับเจ้าสาวมายังพิธีการ ปกติถ้าเป็นการจัดงานที่บ้าน จะซ่อนเจ้าสาวไว้ที่ห้องส่งตัว โดยเจ้าบ่าวจะต้องถือช่อดอกไม้หรือพวงมาลัยกรไปรับตัวเจ้าสาว แต่อาจจะมีเพื่อนเจ้าสาวคอยกั้นประตูอีกครั้งหนึ่ง แต่หากเป็นทางโรงแรมจะขึ้นกับความสะดวก จากนั้นจะเดินจูงมือเจ้าสาวมายังห้องพิธี โดยมีเพื่อนเจ้าสาวเดินตามมาคอยดูความเรียบร้อยของเจ้าสาวในการเดิน ไม่ว่าจะเป็นชุดที่ใส่หรือสไบที่ยาวลากพื้น อาจจะเหยียบทำให้พลิกล้มได้

– เมื่อเจ้าสาวขึ้นเวทีโดยการเดินเข่า เพื่อนเจ้าสาวต้องคอยระวังเจ้าสาวไม่ให้พลาดล้มหรือสะดุด โดยให้ขึ้นเวทีทางด้านพ่อแม่เจ้าบ่าว แล้วกราบพ่อแม่เจ้าบ่าว 3 ครั้ง เนื่องด้วยเปรียบเสมือนพ่อแม่เป็นพระสำหรับลูก แล้วคลานเข่าไปยังพ่อแม่เจ้าสาว กราบพ่อแม่เจ้าสาวแล้วหันหน้าออกมาด้านหน้าเวที

โดยผู้ที่ใช้บริการก็มักเป็นคู่บ่าวสาวที่ยังไม่มีทุนทรัพย์พอจะจ่ายค่าสินสอดในวันแต่งงาน แต่ก็ต้องการจะวางสินสอดในพิธีแต่งงานให้เป็นหน้าเป็นตาแก่ตนเองและครอบครัว
สิ่งที่ได้รับจากการเช่าสินสอดก็มีทั้งเงินสด ทองแท่ง ทองรูปพรรณ รถยนต์หรู โดยทุกอย่างจะถูกเก็บเป็นความลับไม่ให้แขกรู้

บรู๊คมองว่าการเช่าสินสอด เป็นการตัดสินใจส่วนบุคคลที่ทำได้หากจะทำให้งานแต่งของบ่าวสาวสมบูรณ์มากยิ่งขึ้น แต่ทั้งนี้ทั้งนั้น กรณีที่บรู๊คคิดว่าควรต้องระวังก็คือการเช่าทรัพย์สินมามอบให้กับครอบครัวฝ่ายหญิง โดยไม่ได้ตกลงหรือบอกกับครอบครัวฝ่ายหญิงไว้ก่อน ก็อาจทำให้พ่อแม่ฝ่ายหญิงเข้าใจผิดคิดว่าเป็นทรัพย์สินของตน เมื่อถึงเวลาต้องคืนทรัพย์สินที่เช่ามาจึงอาจเกิดปัญหาผิดใจกันได้ โดยมีกรณีเช่นนี้เกิดขึ้นจริงดังที่เป็นข่าว ที่เรื่องราวได้บานปลายใหญ่โตจนถึงขั้นต้องแจ้งความกันเลยทีเดียว